Overstromingen brengen vaak schade aan eigendommen en
verlies van mensenlevens met zich mee en worden daarom als rampen bestempeld.
Wereldwijd zijn ze verantwoordelijk voor 40% van alle doden door natuurrampen.
Anderzijds hebben overstromingen langs de Nijl duizenden jaren de landbouw en dus de
beschaving in stand gehouden. Tegenwoordig zijn veel tropische streken afhankelijk van
jaarlijkse overstromingen voor de teelt van gewassen en voor de watervoorraad in de droge
maanden van het jaar.
Plotselinge overstromingen:
Er kunnen 2 hoofdsoorten worden onderscheiden: plotselinge overstromingen
en grootschalige overstromingen.
Een plotselinge overstroming doet zich voor wanneer hevige kortstondige regenval zich kan
verspreiden door adsorptie door de grond, door afvloeiing, of drainage. Plotselinge
overstromingen komen vaak voor in dalen en stroomengtes. Als vochtige lucht naar een berg
wordt geblazen, zal hij opstijgen en kan een stortbui ontstaan. Als de stortbui stationair
(op dezelfde plaats) wordt gehouden door de winden, kan het water met grote snelheid langs
de hellingen het dal binnenstromen. Stroomengtes werken als trechters en versterken de
stroom die alles vernietigt wat hij onderweg tegenkomt. Op 31 juli 1976 vulde een stortbui
de Big Thompson Canyon in de Rocky Mountains en veroorzaakte een overstroming waarbij 139
mensen om het leven kwamen.
Verrassend is dat langzaam bewegende buien ook in woestijnen plotselinge overstromingen
kunnen veroorzaken. Harde, droge grond absorbeert heel weinig regen, zodat een plotselinge
stortbui beddingen van kleine beekjes in zeer korte tijd kunnen veranderen in krachtige
kolkende stromen. Het is zelfs zo dat er in Noord-Amerikaanse woestijnen meer mensen
verdrinken dan van dorst omkomen.
Om soortgelijke redenen komen in steden ook steeds meer overstromingen voor. Aangezien
meer grond wordt bedekt met asfalt en beton, kan er steeds minder water worden opgenomen.
Zodra de riolen overlopen kan het water met grote snelheid door straten en stegen stromen.
Plotselinge overstromingen kunnen soms worden veroorzaakt door de bouwwerken die opgericht
zijn om overstromingen te beheersen. De plotselinge overstroming in Johnstown,
Pennsylvania, op 31 mei 1889 was één van de ergste in Noord-Amerika. Aanhoudende regen
gevolgd door een hevige stortbui leidden tot grote druk op de 22 meter hoge South Forkdam,
die het uiteindelijk begaf. Een uur later kwam het water met een muur, 9 meter hoog, van
puin in Johnstown aan. Hierbij werd een groot deel van de stad vernield en vonden 2.209
mensen de dood.
Grootschalige overstromingen.
Grootschalige overstromingen zijn doorgaans verbonden met een frontaal
systeem, zoals een koudefront of een lagedrukgebied dat in een uitgestrekt gebied
aanhoudende regen produceert. Dergelijke overstromingen beginnen langs een rivier, waarvan
de dijken kunnen breken, waarna het omringende land wordt overstroomd en de grond
geleidelijk verzadigd raakt. Bij dit type overstroming kan het weken duren voordat het
hoogtepunt is bereikt.
De grote overstroming van de rivier de Missisippi in 1993 - de langdurigste en duurste
overstroming in Amerika in deze eeuw - is een goed voorbeeld van een grootschalige
overstroming. De opbouw ervan begon in december 1992 met zware sneeuwbuien in het
midwesten. Deze sneeuw smolt in maart snel weg en werd gevolgd door meer dan 41 cm regen
in het dal van de bovenloop van de Missisippi tijdens de maand april. Daarna deden zich in
de maanden juni en juli langs de rivieren de Missisippi en de Missouri stortbuien voor,
die ongebruikelijk zwaar waren voor de tijd van het jaar. Hierdoor traden beide rivieren
op veel plaatsen buiten hun oevers en volgde een grootschalige overstroming, waarbij
41.000 vierkante kilometer land in negen staten onder water werd gezet.
Orkanen behoren tot de belangrijkste oorzaken van grootschalige overstromingen van
kustgebieden en het daaraan grenzende binnenland. Deze stormsystemen produceren
zware regens en gaan meestal gepaard met een stormvloed die het water tot ver in het
binnenland kan brengen. In de V.S. sloeg in augustus 1969 de orkaan Camille toe in Golf
van Mexico. Dit leidde tot enorme windschade en een grootschalige overstroming langs de
rivier de Missisippi. Ongeveer de helft van de 256 slachtoffers van de orkaan stierven als
gevolg van de overstroming.
In Bangladesh veroorzaakte een cycloon in de Golf van de Bengalen in 1991
een overstroming die aan 150.000 mensen het leven kostte. De voor
overstroming meest vatbare rivier is waarschijnlijk de Gele Rivier in China, die ook vaak
'China's Verdriet' wordt genoemd. In de laatste 3.500 jaar zijn 1.500 grote
overstromingen gemeld langs deze rivier. De overstroming die zich voordeed tussen 1887 en
1888 zou aan 2,5 miljoen mensen het leven hebben gekost. Dit maakt haar tot de meest
verwoestende overstroming in de geschreven geschiedenis. In dergelijke voor overstromingen
vatbare gebieden worden vaak dijken gebouwd langs de rivieren. Wanneer deze systemen falen
is de schade echter soms groter dan die door een normale overstroming wordt veroorzaakt.
Sommigen beweren dat het bouwen van huizen op palen, efficiënter zou zijn.
Naar het begin van deze pagina.